De sleutel tot succes

De sleutel tot succes

De meeste analisten verwachten dat de ECB op 8 december a.s. met een verlenging komt van het huidige opkoopprogramma. Ook uit de laatste notulen van de beleidsraad van de ECB blijkt dat men zich zorgen maakt over herstel van de Europese economie. Daarmee stijgt ook de verwachting dat het huidige programma wordt verlengd. Sinds maart 2015 heeft de ECB al bijna € 1200 miljard aan staatsleningen en bedrijfsobligaties gekocht. Deze zogeheten kwantitatieve verruiming loopt vooralsnog tot maart volgend jaar. Om de financiële markten niet te verstoren en de inflatiedoelstelling te behalen moet de ECB wel met een verlenging komen. Echter, deze verlenging zal naar mijn mening wel met een geleidelijke afbouw gepaard gaan. Het balletje komt te liggen bij de eurolanden. Die moeten nu hun economie gaan stimuleren.

Op dit moment wordt er per maand voor 80 miljard euro aan obligaties opgekocht. Dit proces gebeurt volgens een bepaalde verdeelsleutel, waardoor er schaarste ontstaat in met name Duitse leningen. Volgens de 33%-regel mogen nationale centrale banken niet meer dan 33 procent van een bepaalde staatsobligatie kopen.

Een mogelijk scenario is dat er vanaf maart 2017 per maand 10 miljard euro minder wordt opgekocht. Daarmee heb je het schaarsteprobleem nog niet helemaal opgelost, maar in combinatie met het tijdelijk loslaten van de kapitaalverdeelsleutel zou het naar mijn mening een optie kunnen zijn. Dit betekent in de praktijk dat er meer staatsleningen uit bijvoorbeeld Italië of Spanje kan worden opgekocht. Echter, hiervoor moeten de statuten van de centrale bank worden aangepast.

begrotingstekort_eu

Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling zien van het begrotingstekort van een aantal landen als percentage van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Sommige Europese landen hebben moeite om zich aan het maximum begrotingstekort van 3 procent van het BBP te houden. Van de grote Europese landen springt met name Frankrijk er opvallend negatief uit. Dat land stond vorig jaar nog steeds op een begrotingstekort van 3,5 procent van het BBP.

In het onlangs gepubliceerde jaarlijkse groeirapport van De Europese Commissie staat dat ze wil dat eurolanden hun economie volgend jaar collectief een begrotingsimpuls geven van 0,5 procent van het BBP. De Commissie moedigt landen aan hun economie extra te stimuleren door meer geld uit te geven, ook wel fiscale stimulering genoemd.  Dit betekent niet dat álle landen extra ruimte wordt gegund om hun begrotingstekorten op te rekken. Volgens de Commissie moeten landen met een buitensporig nominaal tekort zich houden aan de huidige beleidsaanbevelingen. Met andere woorden voor Frankrijk wordt het nu een moeilijk verhaal.

Tenzij men het mogelijk maakt om meer Franse staatsobligaties op te kopen. In feite wordt het begrotingstekort door kwantitatieve verruiming, een manier van geldschepping, mede gefinancierd. Officieel mag dit niet, omdat het een vorm van monetaire financiering is en dat is verboden. Volgens een afspraak tussen alle centrale bankiers van de Eurozone, de zogeheten Agreement on Net Financial Assets (Anfa), mag het beleggingsbeleid van centrale banken niet het monetaire beleid van de ECB belemmeren. Maar in de praktijk gebeurt het zeer waarschijnlijk al wel. Volgens Duitse onderzoekers heeft bijvoorbeeld de centrale bank van Ierland ongeveer 50 procent van hun beleggingen uitstaan in obligaties van de eigen overheid.

Extra ruimte voor stimulering zou Frankrijk én Europa denk ik niet slecht uitkomen. Volgend jaar april zijn er verkiezingen in het land. Marine Le Pen, leider van het Front National, hoopt de volgende Franse president te worden. Een hoog werkloosheidspercentage van bijna 10 procent en de aanslagen in Parijs hebben het ongenoegen in Frankrijk gevoed.  De politieke opstand die begonnen is met de Brexit en de overwinning van Trump zou ook de kansen kunnen vergroten van een overwinning van de populisten in Frankrijk.

2017-01-16T14:02:32+00:00 november 23rd, 2016|Columns, Michael Mooijer|