Mijn conclusie na een bezoek aan Frankfurt: de ECB houdt de rente nog jaren op 0% en indien nodig zal de bank het beleid verder verruimen, aldus Edin Mujagic.

Woensdag was ik op de jaarlijkse ECB and Its Watchers-conferentie in Frankfurt. Ook dit jaar was de line-up van ECB-sprekers om van te smullen: achtereenvolgens namen Mario Draghi (president), Luis de Guindos (vice-voorzitter), Peter Praet (hoofdeconoom) en Yver Mersch (bestuurslid) plaats achter het spreekgestoelte.

Ieder van hen hield een toespraak, die waarschijnlijk door 30 mensen was nagekeken. Veel verrassingen hoefden de toehoorders niet te verwachten dus. Maar, wat werden we getrakteerd op een paar mooie en veelzeggende voor-de-vuist-weg-opmerkingen!

Belangrijkste zin ever

Het begon met Draghi. Zijn toespraak eindigde met de opmerking dat de bank voldoende instrumenten achter de hand heeft het beleid nog ruimer te maken, ook al staat de rente op 0%. Omdat het zijn laatste keer was op die jaarlijkse bijeenkomst als de topman van de ECB, kreeg hij een aandenken na afloop.

Voordat Draghi een replica van een muntje gemaakt door Karel de Grote kreeg, merkte de organisator enigszins teleurgesteld op dat het jammer was dat de toespraak niet een uit de whatever it takes-categorie was. “Deze toespraak was niet veel anders,” fluisterde Draghi terug.

Omdat zijn microfoon nog aan stond, was dat hoorbaar in de zaal. Draghi’s we will save the euro whatever it takes-opmerking uit juli 2016 wordt gezien als de belangrijkste zin van zijn presidentschap, zo niet de belangrijkste sinds het bestaan van de ECB, gezien de invloed die die woorden hebben gehad op de financiële markten.

Beter dan Greenspan

Waar de whatever it takes uit 2016 ging over het redden van de euro, betekent dit dat de ECB alles zal doen om de inflatie op te krikken naar 2%.

Draghi kreeg zo vlak voor zijn vertrek iets voor elkaar dat met recht een zeer knappe prestatie genoemd mag worden. Hij evenaarde, linguïstisch gesproken, de legendarische Fed-topman Alan Greenspan.

Die was er een meester in dingen te zeggen op zo’n manier dat de toehoorders niet door hadden wat ze in werkelijkheid gehoord hadden.

Renteverhogingen ver weg

ECB-collega Peter Praet merkte later op de dag op dat de bank de rente niet zal verhogen voordat ze er zeker van zijn dat de inflatie zal stijgen naar 2%.

Aangezien de bank dat niet ziet gebeuren tot en met 2021, wijst dat erop dat de bank vanaf eind dit jaar of begin 2020 het moment van de eerste renteverhoging in jaren verder naar de toekomst zal schuiven.

Over Praet en voor de vuist weg opmerkingen gesproken: tijdens de Q&A-sessie ging het over het gevaar dat banken hun kredietloketten zullen sluiten als de economische groei afneemt. Die sluiting kan dan de groei verder kortwieken.

Onafhankelijke bank

“Als je dat ziet gebeuren, dan ben je te laat met ingrijpen,” zegt Praet. Ofwel: wij komen in actie als we het vermoeden krijgen dat dat kan gaan gebeuren. En toen moest Yves Mersch nog praten. Zijn toespraak ging over het belang van het hebben van een onafhankelijke centrale bank.

Ik weet niet of het kwam doordat het de laatste toespraak van de lange dag was en hij misschien een beetje moe was, maar reagerend op een vraag over die onafhankelijkheid, zei Mersch dat de centrale bankiers zo “beschermd worden als we ons werk doen, namelijk het stabiliseren van de economische cyclus.”

Ik wist niet wat ik hoorde! De ECB zweert bij het Verdrag van Maastricht, meer specifiek het monetaire hoofdstuk ervan. Alle maatregelen die de bank nam in de afgelopen jaren, rechtvaardigden ze met een beroep op dat Verdrag.

Handhaven prijsstabiliteit

Alle controversiële stappen, zoals het opkopen van obligaties, verdedigde de bank door te stellen dat die niet in strijd waren met het Verdrag. Toen de ECB, meermaals, gedaagd werd voor het Duitse Constitutionele Hof en het Europese Hof van Justitie, ging de heilige Maastricht-almanak steevast mee.

Dat boekwerk is een soort teflonachtig, ondoordringbaar schild om de ECB heen. Waarom kon ik dan niet geloven wat Mersch zei? Omdat in dit document, waar de ECB keer op keer op terugvalt, toch echt staat dat de bank als hoofddoel het handhaven van prijsstabiliteit heeft.

Ja, er staat ook in dat de ECB ook het algemene economische beleid in de Unie ondersteunt, maar alleen maar als ze het hoofddoel behaald heeft. Dat is niet het geval. Sterker nog, dat is sinds 1999 nauwelijks het geval geweest.

Alles behalve hoofddoel

De ECB slaagde sinds 1999 er slechts in één jaar in de doelstelling te bereiken. Het stabiliseren van de economische cyclus is heel wat anders. Het betekent dat de bank de rente en andere instrumenten inzet om economie, banken, overheden et cetera te steunen, eigenlijk alles te doen behálve zich te richten op het hoofddoel.

En dát kan langdurige gevolgen hebben voor de financiële markten. Goed dat we dat nu ook weten, dankzij de verspreking van Mersch. In combinatie met de onvoorbereide opmerkingen van zijn collega’s Draghi en Praet, is mijn conclusie na het bezoek aan Frankfurt: de ECB rente blijft nog jaren op 0% staan, indien nodig zal de bank het beleid verder verruimen.

En dan niet als er al echt problemen zijn, maar reeds anticiperend op het mogelijk ontstaan ervan. En ik blijf de jaarlijkse ECB and Its Watchers-conferentie bezoeken!

Deze column is 29 maart jl. gepubliceerd in IEXProfs