Handelsoorlog tussen de VS en China is begonnen! Hoewel…

Nadat ze eerder in een toespraak en per tweet in het vooruitzicht werden gesteld – allemaal niet rechtsgeldig – worden vandaag de eerder aangekondigde heffingen op invoer van staal en aluminium in de VS bij wet geregeld. Vrijwel meteen maakte de regering in Beijing bekend heffingen te willen invoeren op Amerikaanse goederen ter waarde van 3 miljard dollar. Het gaat om onder meer wijn, fruit en varkensvlees uit de VS.

Op de financiële markten leidde dat tot dalende aandelenkoersen. Dat verbaast niet: markten houden niet van handelsoorlogen en protectionisme omdat die de economische groei kunnen verlagen en daarmee de winstvooruitzichten voor bedrijven.

Kijkend naar wat er gaande is, is mijn eerste indruk dat die reactie, hoewel logisch zoals gezegd, overdreven is en wel hierom.

In de eerste plaats gaat nu eerst een periode van 30 dagen in waarin de Amerikanen en Chinezen om de tafel kunnen gaan om de problemen uit te praten voordat de Amerikaanse douane daadwerkelijk heffingen gaat innen. We moeten niet doen alsof die consultatieperiode kansloos zal zijn. President Trump heeft zich zeer positief uitgelaten over zijn Chinese ambtgenoot Xi. Uit Beijing komt ook het bericht dat op verschillende niveaus al overleg gaande is en dat dat vlot verloopt. Veelzeggend is ook dat de tegenmaatregelen die China aangekondigd heeft, slechts een handjevol producten betreffen. Dat kunnen we zien als een waarschuwing en het open zetten van deuren om met elkaar achter de onderhandelingstafel uit te komen. Het is dan ook zeker niet uit te sluiten dat beide landen in de komende weken naar buiten komen met een mededeling dat de gesprekken vruchten hebben afgeworpen.

We mogen te midden van alle berichten niet vergeten dat China er geen enkele baat bij heeft in een handelsoorlog met zijn grootste handelspartner terecht te komen. Ook dat verhoogt de kans dat beide landen er uiteindelijk uit zullen komen.

De aangekondigde maatregelen tegen China betreffen ongeveer 0,1 procent van het Chinese bbp en iets meer dan 2 procent van de totale export van het land. Met andere woorden: het is niet zo dat de aangekondigde maatregelen de groeivoorspellingen in de war zullen schoppen. Dat gezegd hebbende: de zaak zou uiteraard veranderen als de lijst met goederen met nieuwe heffingen veel langer zou worden. Op het moment is dat evenwel niet het geval en het zou te kort door de bocht zijn (en onjuist bovendien) om aan te nemen dat dat zeker gaat gebeuren de komende maanden.

Kijken we met dat alles in het achterhoofd naar de aandelenmarkten, dan ligt de conclusie voor de hand dat er feitelijk niet veel aan de hand is. De economische groei is voorlopig niet in gevaar. Wat op termijn kan gebeuren, is dat de groeivooruitzichten voor 2019 ietsje omlaag worden bijgesteld. Maar dat zal alleen gebeuren als de handelsoorlog echt een feit wordt! Bovendien geldt dan ook dat de groei in 2019 hoog zal blijven. De voorspellingen zijn namelijk zodanig dat een kleine neerwaartse bijstelling de groei niet onder de zogeheten potentiele groei zal brengen (het groeipercentage waarmee een economie kan groeien zonder oververhit te raken) laat staan in de buurt van recessiegevaar zal brengen. Daar komt bij dat elke neerwaartse bijstelling gecompenseerd kan worden door de belastingverlagingen in de VS en aangekondigde infrastructurele investeringen. Kortom, het is zeker niet zo dat de recente ontwikkelingen een ramp voor de aandelenmarkten zijn.

Hier komt nog iets bij wat voor de markten zeer relevant is. Als de economische vooruitzichten marginaal zouden verslechteren, zou dat de Fed ertoe kunnen aanzetten het geplande tempo van renteverhogingen in 2018, 2019 én 2020 te wijzigen, in de zin de rente minder vaak op te krikken.

Maar die heffingen zouden de inflatie juist aanwakkeren en de Fed let op de inflatie? Ja en nee. Het klopt dat de heffingen de inflatie in de VS kunnen aanjagen; er zijn al grote bedrijven in de VS die ervoor waarschuwen dat ze hun prijzen wellicht zullen moeten verhogen. Maar vergeet niet dat de inflatie in de VS op het moment te laag is voor de Fed. Dat betekent dat enige extra stijging voor de bank niet per definitie hoofdpijn zou bezorgen.

In de tweede plaats: de Fed heeft een zogeheten duaal mandaat, wat wil zeggen dat de bank, in tegenstelling tot de ECB bijvoorbeeld, ook naar de economische groei moet kijken. Tijdens de persconferentie na de vergadering van het rentecomite van de Fed eerder deze week, bleek dat sommige comitéleden zich in toenemende mate zorgen maken over de economische gevolgen van de heffingen over en weer. Als deze zorgen de komende maanden groter worden en door meer leden worden gedeeld, kan dat invloed hebben op de vraag hoe vaak de bank de rente moet verhogen.

De heffingen die Washington aangekondigd heeft, zijn tot 1 mei opgeschort voor onder meer de EU-landen. Tot die tijd zullen de Amerikanen en de Europeanen proberen nadere afspraken te maken zodat het instellen van heffingen over en weer voorkomen kan worden. De komende weken horen we er meer over hoe die gesprekken verlopen. De kans dat die gesprekken geen vruchten afwerpen is in mijn ogen hoog!

De Amerikanen eisen bijvoorbeeld dat de EU-landen samen met de VS China aanklagen bij de Wereldhandelsorganisatie. Het is maar zeer de vraag of de EU daarin mee zal willen gaan. Voor Duitsland bijvoorbeeld is China de belangrijkste exportmarkt. Bondskanselier Merkel en de Chinese President Xi hebben elkaar recent gesproken en nogmaals onderstreept hoe belangrijk zij die handelsrelatie vinden.

Een tweede eis van de Amerikanen is dat de EU-landen veel meer geld gaan uitgeven aan defensie. Gezien het feit dat de Europese landen niet bepaald zwemmen in het geld, zie ik niet in hoe ze die eis kunnen inwilligen, zelfs als ze dat zouden willen. Mochten er spanningen op de lijn Brussel-Washington komen, dan zouden gevolgen op EUR/USD niet verbazen. Met onder meer de vooruitzichten op een minder ruim monetair beleid in het euroland en de kans dat de verwachtingen ten aanzien van het Fed-beleid in 2018 en 2019 aangepast kan worden (zoals hierboven genoemd), zou het me niet verbazen als EUR/USD bij een mislukking van de gesprekken tussen de VS en de EU onder opwaartse druk zou komen.

Een handelsoorlog is geen goed nieuws voor de groei van de wereldeconomie en dus voor de financiële markten. Zoals de zaken er nu voor staan hebben we echter nog niet met zo’n oorlog te maken. Of dat op termijn verandert, moet nog blijken. Als de situatie uit de hand loopt, dan zijn significante negatieve gevolgen voor de groei (omlaag), inflatie (omhoog) en de financiële markten (neerwaartse druk op aandelen) te verwachten. Maar dan moet de situatie veel ernstiger worden dan nu het geval is.

Tot slot nog even terug naar China. Dat land kan terugslaan door eigen heffingen in te voeren maar ook op een indirecte manier, achter de schermen, die de VS economie behoorlijk zou raken. Ik heb het over de invloed van China op de Amerikaanse langetermijnrentes.

China is zo’n grote koper van Amerikaanse staatsobligaties (omdat het een enorm handelsoverschot met de VS heeft; om te voorkomen dat dat dollaroverschot de eigen munt sterker maakt tov de dollar, recyclet China dat geld door er Amerikaanse staatsobligaties mee te kopen) dat alleen al dat aankooptempo verminderen (en dus meer staatsobligaties van andere landen te kopen), de Amerikaanse rentes omhoog zou drukken.

Hierbij moet opgemerkt worden dat áls China dit middel inzet, het land daar geen ruchtbaarheid aan zal geven. Daar open over zijn zou de rentes in de VS snel en fors kunnen opstuwen waardoor China enorme verliezen zou lijden op de Amerikaanse staatsobligaties die het land reeds in bezit heeft.

Bovendien geldt dat dat diversificeren door staatsobligaties van andere landen te kopen, China aan valutakoersrisico zou blootstellen. Het rendement kan ook dalen. Stel dat Beijing meer Europees schatkistpapier zou kopen. De rente daarop is aanzienlijk lager dan de rente die China in de VS krijgt.

2018-03-23T12:02:07+00:00maart 23rd, 2018|- Columns, Edin Mujagić|