De Duitse economie is in het derde kwartaal met 0,1 procent gegroeid. Dat meldde Destatis, het Duitse bureau voor de statistiek, vanochtend. Daarmee wist de grootste economie van de eurozone net een recessie te ontlopen. Daarvan is sprake als een economie twee achtereenvolgende kwartalen krimpt. In het tweede kwartaal van dit jaar, kromp de economie 0,2 procent. Eerder werd een krimp van 0,1 procent gemeld.

De kurk waar de Duitse economie op dreef in het derde kwartaal, was de consument. De binnenlandse vraag in Duitsland steeg verder, gedragen door optimisme en loonstijgingen die boven de jaarlijkse inflatie uitkomen. Daardoor zien de Duitsers hun koopkracht toenemen. De gedaalde hypotheekrente helpt de maandelijkse financiën van huishoudens ook wel. Daarnaast deed de overheid een duit in het zakje.

Ik had liever een kleine krimp in het derde kwartaal gezien. Het klopt dat Duitsland daarmee in een recessie zou zitten, maar het was niet meer dan een technische recessie geweest, dat wil zeggen, een recessie die ruim 95 procent van de Duitsers waarschijnlijk niet eens gemerkt zou hebben.

Het grote voordeel van negatieve groei in het derde kwartaal was geweest dat de kans groter zou worden dat de Duitse regering de economie meer zou stimuleren via begrotingsbeleid. Berlijn gaf meermaals namelijk aan voldoende ruimte te hebben dat te doen, maar pas tot een krachtigere stimulering over te willen gaan als de economische situatie zou verslechteren. Als Duitsland in een recessie zat, was wellicht aan die voorwaarde voldaan. In de praktijk, zoals gezegd, niet, maar de publieke opinie en de druk op de regering was wellicht zodanig verder toegenomen, dat de overheid haar koers had gewijzigd. Dat op zijn beurt was goed nieuws geweest voor de groeivooruitzichten voor 2020, zowel in Duitsland als in de rest van de eurozone. Maar er is nog een andere reden waarom een technische recessie in Duitsland beter was geweest dan een kleine groei in het derde kwartaal.

De Duitse tienjarige rente reageerde op het nieuws met een kleine daling. Was Duitsland in een technische recessie gekomen en had dat ertoe geleid dat de regering de economie meer zou stimuleren, dan was de rente waarschijnlijk verder gestegen. Waarom? Omdat de markt rekening zou moeten houden met een groter aanbod van Duitse staatsobligaties, voor het eerst in een zeer lange tijd.

Dat zou de taak van de ECB, die onlangs is begonnen met een nieuwe ronde van kwantitatieve verruiming, makkelijker hebben gemaakt. Hét probleem met die nieuwe QE-ronde, is dat de bank over een niet al te lange tijd tegen de zelfopgelegde limieten (over hoeveel obligaties per land te moeten kopen) zou aanlopen met betrekking tot de Duitse staatsobligaties. Dat zou minstens hebben ingehouden dat er geen nieuwe spanningen binnen de bank en met de buitenwereld zouden ontstaan. Dit omdat de enige manier QE aan de gang te houden zou zijn die limieten aan te passen, wat mogelijk zou betekenen dat de ECB meer schatkistpapier van andere euroland en minder van Duitsland zou kopen. Zo’n aanpassing kan vrij snel een politiek wespennest betekenen, omdat men de ECB ervan kan beschuldigen dat de bank bepaalde eurolanden voortrekt met haar QE.