Is de Phillips curve dood?

Is de Phillips curve dood?

Als tiener groeide ik op in de jaren zeventig. Stakingen waren in mijn beleving aan de orde van de dag. Of het openbaar vervoer staakte, of de vuilnis werd niet opgehaald of het Museumplein in Amsterdam stroomde vol met een actie van de vakbonden. De stakers wilden altijd meer loon.


En hoe lager de werkloosheid, hoe groter de macht van de vakbonden was en hoe hoger de looneisen. En als de lonen omhoog gaan, stijgt de inflatie automatisch mee. De koppeling tussen loon en werkloosheid en daarmee een stijgende inflatie bij lagere werkloosheid is weergegeven in de Phillips curve.
Op dit moment daalt de werkloosheid, maar ik zie geen maatschappij brede acties om meer loon. De inflatie stijgt dan ook nauwelijks.
Ik vraag me dan af; is de Phillips curve dood, en waarom?

In het plaatje van de Phillips curve hieronder is de koppeling te lezen tussen inflatie en werkloosheid in de afgelopen vijftig jaar. Te zien valt dat in de periode van de jaren zeventig (rode lijn) de inflatie inderdaad stijgt als de werkloosheid daalt. In de decennia hierop volgend vervlakt dit principe. In de periode waarin we nu leven (gele lijn) is de lijn zelfs helemaal vlak. Dus waar in de jaren zeventig nog sprake was van een curve is het nu een horizontale streep geworden. Dus afgaande op het laatste decennium kan men stellen dat de Phillips curve dood is.

Bron: Capital Economics

 

Wat kunnen de redenen hiervoor zijn:

  • Veel productiewerkzaamheden zijn vanuit de westerse landen verplaatst naar lage lonen landen. Hierdoor sloten veel fabrieken hun deuren. Vaak waren fabrieken de plek waar stakingsacties begonnen, omdat hier grote groepen arbeiders werkten die allen dezelfde werkzaamheden uitvoerden en hierdoor een makkelijk te mobiliseren groep voor de vakbonden waren.
  • De economie in de westerse landen is de afgelopen decennia getransformeerd naar een diensteneconomie. De werkzaamheden binnen de dienstensector zijn meer gefragmenteerd van aard, en hierdoor is deze sector niet als één groep aanspreekbaar. Verder is er met de intrede van dienstensector ruimte om de werkzaamheden ook elders uit te voeren, dan plat gezegd in de fabriek aan de lopende band. Thuiswerken heeft zijn intrede gedaan en mede hierdoor zijn er ook meer zzp’ers en andere tijdelijke arbeidskrachten, die niet als één groep kunnen optreden.
  • Vanwege bovenstaande redenen is de macht van de vakbonden om hogere lonen te kunnen uitonderhandelen met werkgevers afgebrokkeld.
  • Migratie van goedkopere arbeidskrachten van lage lonen landen naar westerse landen is in de jaren zestig begonnen en nog steeds immigreren mensen uit deze lage lonen landen. Dit verzwakt uiteraard ook de concurrentie tussen de werknemers in deze doelgroep.
  • En last but not least vergrijzen we. Ik kan me herinneren dat ik een paar jaar geleden een stakingsactie zag op het Museumplein. Het zag er gezellig uit en veel mensen in de leeftijd van zestig plus keuvelden er met een kop koffie gelardeerd door wat spandoeken er rustig op los. Maar van een vol veld op het Museumplein en harde acties was geen sprake.

Ik wil hiermee niet beweren dat inflatie niet meer terugkomt, maar dat de koppelingen waarmee we opgroeiden wel tot het verleden behoren. Simpelweg omdat onze maatschappij verandert. En deze veranderingen stoppen niet. Wie nu in Amsterdam op straat loopt hoort veel buitenlandse talen om zich heen. Dit zijn niet alleen van toeristen maar ook buitenlandse werknemers die banen aannemen in dienstensector. Hiermee wordt andermaal de flexibiliteit van de moderne samenleving weergegeven, als we de vacatures niet lokaal kunnen invullen dan vullen we het in met werknemers uit andere landen. Alleen dan nu niet voor productiewerkzaamheden, maar voor de dienstensector. Als deze groei in de dienstensector zich doorzet, krijgt de Phillips curve misschien een ooit een tweede kans, maar niet meer met stakers op de barricaden.

2017-11-20T09:37:55+00:00 november 20th, 2017|Columns, Erik Bakker|