Nieuw Noord-Amerikaans handelsakkoord is vooral anti-Chinees

Het nieuwe (USMCA) handelsakkoord tussen de VS, Canada en Mexico lijkt erop gericht China verder buiten te sluiten. Zo kan Trump nog meer ruzie maken met Xi zonder economische en politieke gevolgen, aldus Edin Mujagic.

Heel erg laat in de avond van 30 september kwam er witte rook uit Washington. De Verenigde Staten, Mexico en Canada hebben net op tijd een nieuw vrijhandelsakkoord afgesloten.

Dat akkoord, het USMCA-akkoord gedoopt, moest voor middennacht in het Amerikaanse parlement liggen om nog voor de parlementsverkiezingen op 6 november geratificeerd te kunnen worden.

Na het bestuderen van het akkoord, dat het oude NAFTA-vrijhandelsakkoord vervangt omdat president Donald Trump de NAFTA nadelig voor de VS vond – hij noemde het zelfs het slechtste handelsakkoord ooit – en dreigde op te zeggen, vond ik drie zaken die mogelijk verregaande gevolgen voor de financiële markten kunnen hebben.

China krijgt het lastig

  1. Het akkoord weerspiegelt de Amerikaanse wens om het voor China lastiger te maken handel te drijven met Noord-Amerika. Volgens het nieuwe akkoord zullen goederen gemaakt in de drie deelnemende landen zo goed als vrij overal verkocht kunnen worden mits minstens 62,5% van de onderdelen uit de regio komt. In het oude verdrag lag die grens op 40%. Dus waar een Canadees bedrijf dat machines maakt en de helft van alle onderdelen uit China haalt, in het verleden zijn producten onbelemmerd kon verkopen in de VS, kan dat voortaan niet meer. Of het moet meer onderdelen uit eigen land, Mexico of de VS halen en dus minder uit China.
  2. Daarnaast is er een bepaling opgenomen dat, mocht een van de drie landen een vrijhandelsakkoord sluiten met een zogeheten niet-markteconomie, de anderen het recht hebben het USMCA op te zeggen. En de bekendste niet-markteconomie is de Chinese economie. Waar die bepaling dan ook op neerkomt is dat als Canada of Mexico een vrijhandelsakkoord willen sluiten met China, ze er rekening mee moeten houden dat ze daardoor de toegang tot de Amerikaanse markt verliezen. Omdat de Amerikaanse markt voor beide economieën veel belangrijker is – zo komt 80% van alles wat Mexico uitvoert niet verder dan de VS – komt die regel er in feite op neer dat Washington het buitenlands economisch beleid van zijn buurlanden bepaalt.
  3. Het derde opmerkelijke punt is hoeveel ruimte de landbouwsector heeft gekregen in het akkoord en hoeveel concessies Washington voor de Amerikaanse boeren heeft weten los te krijgen van Canada en Mexico. President Trump gaf nogal wat toe op andere gebieden – de Canadezen mogen veel meer auto’s zonder invoerrechten verkopen in de VS – om voor de landbouw een mooi akkoord te sluiten. En dat is niet geheel toevallig. In de afgelopen maanden is de handelsoorlog tussen de VS en China geëscaleerd. In tegenstelling tot de VS, heeft China daarbij veelal gericht geschoten.
    Beijing verhoogde de invoerheffingen en wierp andere maatregelen die invoer uit de VS lastiger en moeilijker maken, vooral voor producten uit de staten die op Trump gestemd hebben. Dat zijn vaak de staten waar landbouw een zeer belangrijke sector is. En dat is niet zonder gevolgen gebleven. In een recent landbouwrapport van de Fed staat dat boeren hierdoor pijn lijden. Zij kunnen hun sojabonen niet meer verkopen in China, waardoor de prijs dramatisch is gedaald. Dat betekende lagere inkomsten voor veel boeren en daardoor financiële problemen; banken uit de landbouw staten melden dat het aantal bedrijven dat niet op tijd zijn financiële verplichtingen nakomt, behoorlijk groeit. Daarom wijzen banken steeds vaker leningaanvragen af en als ze eentje goedkeuren vragen ze meer rente van de boeren.

Democraten winnen stemmen

Hierdoor wordt een scenario waar traditioneel republikeinse staten bij de parlementsverkiezingen in november wel eens op Democraten zouden kunnen stemmen, reëel. Aangezien de Republikeinen van Trump een hele kleine meerderheid in het parlement hebben, in de senaat gaat het zelfs om maar twee stemmen, zou dat tot een verlies van die meerderheden kunnen leiden.

Met het USMCA-akkoord haalt Trump die angel voor een groot deel weg. Amerikaanse boeren kunnen nu veel makkelijker hun vlees, melk en andere landbouwproducten in een lucratieve markt als de Canadese slijten. Dat kan zomaar de schade van de handelsoorlog met China compenseren.

Dat kan behoorlijke en langdurige effecten hebben. President Trump kan bijvoorbeeld de handelsoorlog met China verder laten escaleren en de dreiging extra invoerheffingen op te leggen op álle import uit China, waarmaken. Als zijn partij bij de parlementsverkiezingen in november de meerderheid in beide kamers behoudt, zal hij redeneren dat hij ver kan gaan met ruzie maken met China zonder nadelige politieke en economische gevolgen.

Dollar blijft een veilige haven

Verliest hij zijn meerderheid in de tweede kamer, dan zou dat betekenen dat Trump op het gebied van binnenlands beleid de komende jaren wel eens heel weinig voor elkaar kan krijgen. Hij kan bij wijze van spreken de lampen in het Witte Huis niet vervangen zonder een toestemming van het parlement.

Op het gebied van buitenlands beleid heeft de Amerikaanse president zeer grote mate van autonomie en vaak het parlement niet eens nodig. Zo kan hij drie maanden lang oorlog voeren met een ander land zonder dat het parlement daar ook maar iets aan kan doen.

Zou Trump in eigen land tegen een blokkade in het parlement aanlopen, dan kan zijn woede zich wel eens uiten in een nog fellere, en langdurige, ruzie met China. Op de korte termijn kan dat zomaar leiden tot opwaartse druk op aandelenkoersen in de VS, neerwaartse druk op de rentes en een sterkere dollar.

Alle drie als gevolg van een vlucht naar veiligheid. De dollar is namelijk, ondanks alle economische en politieke problemen waarmee de VS kampen, in tijden van geopolitieke spanningen nog steeds dé veilige haven voor veel beleggers.

Deze column is 5 oktober jl. gepubliceerd in IEXProfs

2018-10-09T08:55:58+00:00oktober 9th, 2018|- Columns, Edin Mujagić|