Vrees niet belegger, de ECB blijft uw vriend

Beleggers hebben van de ECB niets te vrezen. Het Europese monetaire orkest onder leiding van dirigent Draghi blijft voor hen de mooiste muziek spelen. Dat maakt het rentebesluit van gisteren opnieuw duidelijk.

Sinds het begin van dit jaar zijn de verwachtingen over het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) in 2018 en 2019 behoorlijk bijgesteld. De bank zou dit jaar stoppen met quantitative easing, de exotisch klinkende naam voor het op grote schaal opkopen van staats- en bedrijfsobligaties, om vervolgens in het voorjaar van 2019 de rente te gaan verhogen.

Een vooraanstaande Duitse econoom zei onlangs in een interview zelfs dat we ermee rekening moeten houden dat de bank uit Frankfurt dit jaar al het lenen van geld duurder zal maken. Aandelen- en obligatiebeleggers zagen de bui al hangen: het vooruitzicht op hogere rentes is geen goed nieuws voor de koersen.

Die verwachtingen, en vrees, leken bevestigd toen gisteren uit het ECB-toren in Frankfurt het bericht kwam dat de bank de belofte dat de ECB het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties kan verhogen (langer of meer per maand) wegliet uit de persverklaring. Dat viel op aangezien die belofte sinds 2016 steevast in elke verklaring te vinden was. In de verschillende beschouwingen over de vergadering van het ECB-bestuur nam dat weglaten van die zinsnede dan ook een prominente plaats in. Ik vind dat verbazingwekkend.

Douceurtje aan haviken

Het klopt dat Draghi niet langer sprak over de mogelijkheid om het huidige opkoopprogramma te verhógen, maar hij herhaalde wel dat de ECB dat opkoopprogramma zal verléngen mocht dat nodig zijn. Dat zou bijvoorbeeld het geval zijn als de inflatiedoelstelling van de ECB – een jaarlijkse inflatie van onder, maar dicht bij 2 procent op middellange termijn – verder weg komt te liggen dan dat nu het geval is.
Waarom sprak de ECB niet langer over de mogelijkheid van verhogen? Mijns inziens is dat niet meer dan een soort weggevertje van een ruime meerderheid duiven in het ECB-bestuur richting hun havikachtige collega’s die al enige tijd ijveren voor het zo snel mogelijk helemaal stoppen met het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties. Dus om de rust in de tent te bewaren en de haviken iets te geven waarmee ze tevreden huiswaarts kunnen. Het is voor de haviken een symbolische overwinning, want zoals gezegd is er feitelijk nagenoeg niets veranderd.

Beleid blijft ruim

Het weglaten van de genoemde zinssnede was voor mij daarom niet het belangrijkste aan de vergadering van het ECB-bestuur van gisteren. Belangrijker was in mijn ogen toen Draghi tijdens de persconferentie na afloop twee op het eerste gezicht onschuldige zinnen uitsprak. Die waren namelijk alles behalve symbolisch maar spreken boekdelen over de te verwachte koers die de ECB dit en volgend jaar zal volgen.

Het gaat in de eerste plaats over de zin dat de ECB nog geen overwinning over inflatie kan uitroepen. Ofwel: het is nog allesbehalve zeker dat de jaarlijkse inflatie op middellange termijn naar het niveau gaat die de ECB graag ziet. Zo blijkt uit de jongste ECB-ramingen, die gisteren werden gepubliceerd, dat de inflatie dit én volgend jaar iets lager zal uitkomen dan de ECB-cijferaars in december hadden verwacht. Zelfs in 2020 kan de vlag in Frankfurt niet uit. In dat jaar zien de economen van de centrale bank de geldontwaarding op 1,7 procent uitkomen. Dat komt weliswaar meer in de buurt van de inflatiedoelstelling, maar ligt er nog altijd onder.

Re-actief in plaats van pro-actief

De tweede cruciale zin uit de persconferentie van gisteren was toen Draghi zei dat ‘het beleid van de ECB re-actief blijft en niet pro-actief’. Dit is veelzeggend. Monetair beleid is pro-actief als een centrale bank de rente verhoogt voordat bijvoorbeeld de inflatie te hoog wordt. Voorkomen is beter dan genezen.

Een centrale bank die re-actief monetair beleid voert, reageert op ontwikkelingen en zit, zoals de Amerikanen dat mooi zeggen, behind the curve. Ofwel, die denkt: “We genezen de ziekte wel wanneer die zich voordoet.” De ECB is dus nog lang niet van plan vóór de curve te kruipen.

Concreet betekent het bovenstaande in mijn ogen dat de ECB het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties na september dit jaar slechts geleidelijk aan zal afbouwen om daarmee pas in december 2018 of januari 2019 helemaal mee te stoppen. De eerste renteverhoging is vervolgens op zijn vroegst te verwachten in oktober 2019. Niet alleen omdat de tijd er dan rijp voor zal zijn (dan zal quantitative easing 9 maanden geleden gestopt zijn, om maar wat te noemen), maar ook omdat ik vermoed dat Draghi op zijn minst één keer de officiële rente zal willen verhogen tijdens zijn presidentschap. In november 2019 moet hij de bank verlaten.

Muziek speelt door

Beleggers hebben van de ECB niets te vrezen. Het Europese monetaire orkest onder leiding van dirigent Draghi blijft voor hen de mooiste muziek spelen.

2018-03-12T07:51:50+00:00maart 12th, 2018|- Columns, Edin Mujagić|